DẶN EM

Tuổi trẻ là thứ chỉ đến một lần, chị chỉ ước có câu giá như, giá như tuổi trẻ chị có ý thức học hành rèn luyện nhiều hơn, bay nhảy ít hơn, yêu đương ít hơn...thì đã có khối thời gian để làm nhiều việc.

Nhan sắc là thứ đến rồi đi, tình yêu là thứ có hạn sử dụng. Tuổi trẻ vụt qua như bóng câu.

Người phụ nữ nếu không làm chủ được cuộc sống, ví tiền...một ngày nào đó, tuổi trẻ qua đi, nhan sắc không còn, lòng người thay đổi, thì bấu víu vào đâu?

Vì làm gì có chỗ dựa nào là vĩnh viễn?

Điểm tựa vĩnh viễn nhất là bản thân mình. Tự mình rèn luyện mình, để vứt đâu cũng sống dễ được, ném đâu cũng ngoi lên dễ dàng được. Phụ nữ lấy chồng tốt nhất sướng nhất là nhờ chồng. Nhưng lỡ không được nhờ thì phải làm sao?

Gia đình chồng yêu thương giúp đỡ thì lấy làm trân trọng, không giúp đỡ được gì cũng không lấy đó làm oán trách người ta.

Chồng yêu thương mình thì quý trọng, lỡ có phản bội đẩy mình ra chạy theo người đàn bà khác, thì cũng tự kiếm được tiền, con mình mình nuôi, tiền mình mình giữ, không quỵ luỵ ai.

Cuộc đời một người đàn bà, đúng là sướng khổ có số, may hơn khôn. Nhưng tuổi còn trẻ, còn rèn luyện được, đừng vội nghĩ đến may rủi số phận sớm quá.

Ví như sướng thì không nói làm gì, nhưng nếu lâm vào đau khổ, mà bản thân không chút năng lực gì, thì mãi mãi làm sao ngóc đầu lên?

Nên còn thời gian, chưa vướng bận, sắp xếp thời gian học cái này, học cái nọ, không thừa. Đừng để như chị, bây giờ một nách hai con, nhận ra mình đã sống đầy thiếu sót mới ân hận.

Bạn bè chị, những người sống có mục đích hơn, bây giờ nhìn họ, chị rất thèm.

Đừng nghĩ người con trai mình yêu mến và tin tưởng hôm nay sẽ là người đồng hành mãi mãi với mình.

30 chưa phải là Tết. Bao giờ cúng giao thừa, mới là tết.

Hôm nay nói yêu đó, lăn xả vào mình đó. Một ngày mặt trời mọc, thức dậy thấy đã trở thành quá khứ, rất buồn cười.

Đừng đồng nhất cuộc sống của họ là của mình. Đừng đồng nhất tương lai của họ là của mình.

Bỏ trứng vào hết một giỏ, lỡ một ngày tạo hoá trêu ngươi, vỡ hết thì lấy gì mà ăn?

Yêu ai phải yêu nghiêm túc, nhưng vẫn phải có cuộc sống của riêng mình, quan hệ riêng của mình.

Một ngày nào đó lấy chồng, có con, người đàn bà nào rồi cũng chỉ xoay xoay quanh chồng con, chồng mới là nhất, con là nhất...ai cũng lập tức quên hết tuổi trẻ, coi tất cả những mối tình đã qua chỉ là chuyện nước chảy qua cầu.

Nên yêu đương tuổi trẻ chỉ là hương hoa thôi, phải làm chủ cảm xúc, không bao giờ để mình quá buồn hoặc quá vui vì bất kể điều gì.

Đừng tưởng giếng sâu nên nối sợi gầu dài, mai này giếng cạn lại tiếc hoài sợi dây...

Quá nâng niu chăm sóc một người đàn ông, gặp phải người không biết điều chỉ làm hư họ. Việc của mình là hoàn thiện bản thân, bản thân mình có giá trị thì sẽ được theo đuổi và nâng niu đúng giá trị.

Nếu giá trị của mình chỉ được đánh giá bằng những gì mình có thể làm cho người ta, thế thì có gì đáng mà tự hào?

Phũ phàng một tí, lạnh lùng một tí mới là người yêu, cứ chu đáo chăm nom tử tế phục dịch thì họ lại coi mình như nô tì, như em kết nghĩa. Đàn ông yêu mình không phải vì mình tốt với họ đâu, nên trong tình yêu, đừng đóng vai người tốt.

Cũng đừng bao giờ gây sức ép ra mặt đặt người đàn ông vào hai sự lựa chọn.

Đừng bao giờ nói anh quyết định đi, cưới hay nghỉ? Nếu họ yêu mình nhiều, họ đã không để mình phải nói ra câu đó. Nếu họ đã không muốn, kiểu gì họ chẳng chọn phương án hai. Nếu họ chọn phương án đầu tiên ngay, người nhu nhược thụ động thế có đáng cho mình hi sinh cả đời?

Nói với người ta là mình mong đám cưới, yêu thì nói thôi làm sao phải ngại, nói ra rồi mà họ vẫn không rõ ràng cho mình hay, thì ra đi thôi. Ngoài kia đầy người mong lấy mình chẳng được!

Và đừng bao giờ đẩy người ta vào thế chọn mình hay chọn mẹ. Chỉ có thằng bất hiếu mới chọn mình. Ở bên cạnh một người đàn ông bất hiếu, đời có gì cho mình vui?

Hay nếu nhà người ta phản đối mình quá, thì ra đi thôi, đời còn có rất nhiều đàn ông, rất nhiều mẹ chồng tốt bụng. Ở nhà mình bố mẹ mình nâng mình như hoa như ngọc, qua nhà người ta, người ta coi mình như rơm rạ thì có đáng không, có đau cơm đau lòng cha mẹ mình không?

Và rồi nếu chọn nhầm người đàn ông lấy làm chồng. Ở được thì ở, không ở được thì thôi, nhà còn mẹ, còn chị, còn em, chúng mình bao bọc nhau. Không việc gì phải lo sợ thiên hạ nghĩ gì. Nhà mình mình ở, cơm mình mình ăn, ai nuôi mình được ngày nào đâu mà phải sợ họ nghĩ gì.

Từng phút từng giây, hãy sống cho bản thân mình, vui là được, khoẻ là được.

Cố gắng hết mức có thể rồi mà đời vẫn đen, thì mới được đổ cho số phận".

Chia sẻ kinh nghiệm của mình để người đi sau không phải đóng "học phí" đắt đỏ như người đi trước.

 Lê Thanh Uyên

Gửi người thương

Gửi người thương

Em là người anh thương
Nếu mọi thứ đơn giản như thế
Thì làm sao em phải khóc thật nhiều
Em bảo anh là người không có lỗi
Nhưng chưa bao giờ em dứt được cơn đau
Những ngày ta nhớ nhau
Khát khao niềm hạnh phúc
Ngày đêm ta cùng chúc
Và dặn nhau yên lòng
Anh không muốn mình là người nông nổi
Nhưng không tránh khỏi tham lam
Muốn có được em cho thỏa lòng mong nhớ
Có lẽ nào điều đó là có tội?
Anh có đòi hỏi gì nhiều đâu
Chỉ cần có em là đủ
Rồi mùa thu cũng qua nhanh
Em phảng qua đời anh rất nhẹ
Rồi lặng lẽ chia xa
Em bây giờ vẫn hiện hữu trong ta
Bất chợt đến như cơn mưa mùa hạ
Đổ xuống ta những giọt nhung nhớ
Bật lên mầm li biệt
Em là thế, bạc cuộc đời...
Chạy qua đời anh rất vội
Nên anh mãi là người có lỗi
Trước một tình yêu tinh khiết - là em.

Nhật Hạ

TẠO RANH GIỚI VỚI NHỮNG NGƯỜI RẮC RỐI

Chính xác thì “ranh giới” (boundary) là giới hạn hoặc khoảng cách giữa bạn và một người khác; là khoảng trống nơi bạn bắt đầu và là điểm kết của người khác. Hãy nghĩ về nó như một hàng rào sân sau nhà bạn. Bạn là người gác cổng và quyết định người bạn giữ lại và người bạn tiễn đi, người mà bạn cho họ vào hẳn sân sau, hoặc là người mà bạn chỉ cho họ bước qua khỏi cửa chính. Bạn có thể vẫn giữ khoảng cách, nhưng bạn đang cho họ cơ hội chứng minh rằng họ đáng tin cậy. 

Thiết lập ranh giới lành mạnh không phải luôn đến một cách tự nhiên hoặc dễ dàng. Chúng ta học hỏi để được là một “phần” trong tất cả các loại quan hệ bằng kiểu mẫu trước đó. Nói cách khác, bằng cách xem người khác xử lý các mối quan hệ như thế nào. 

Trong thời thơ ấu, đó là cha mẹ, ông bà, cô dì, chú bác, người giữ trẻ, hay bất cứ ai khác mà chúng ta thường xuyên ở quanh. Qua thời gian, chúng ta lớn lên, chúng ta ít dựa dẫm hơn vào cha mẹ và cần sự giúp đỡ từ bạn bè nhiều hơn để chúng ta xác định chính mình và ranh giới của bản thân chúng ta hoặc những giới hạn trong các mối quan hệ. 

Nếu bạn lớn lên trong một gia đình rối loạn, vậy thì rất có thể bạn đã không học được phải làm thế nào để thiết lập một ranh giới hoặc thậm chí bạn thực sự không biết nó là gì. 

Học cách thiết lập ranh giới lành mạnh của riêng ta là một bài tập thực nghiệm trong tự do cá nhân. Nó có nghĩa là nhận biết chính mình và nâng cao nhận thức của bản thân về nơi chúng ta đứng và những gì chúng ta ủng hộ. Nó còn có nghĩa là buông bỏ những người không lành mạnh trong cuộc sống của chúng ta để chúng ta có thể phát triển thành những người lành mạnh như ý định.

Vậy làm thế nào để bạn có thể biết bạn đang trong một mối quan hệ không lành mạnh? 

Rất có thể, nếu như bạn đang trong một mối quan hệ bất thường bạn sẽ cảm thấy “bình thường” và “thoải mái”, nếu như bạn lớn lên trong một gia đình bất bình thường, bạn có thể không nhận ra những dấu hiệu, cho đến khi bạn đang trên con đường từ bỏ toàn bộ bản thân vì người khác. 

Dưới đây là danh sách của một số các đặc điểm của ranh giới lành mạnh và không lành mạnh.

Việc xác định những ranh giới mà chúng ta thiếu là một nửa trận chiến, vì chúng ta không thể thay đổi những gì chúng ta không nhận ra.

Để thiết lập ranh giới, đầu tiên chúng ta cần phải học cách giao tiếp mà không đổ lỗi. Nói cách khác, dừng lại việc nói những điều như: bạn làm tôi rất tức giận, bạn làm đau tôi, bạn làm tôi phát điên; làm thế nào bạn có thể làm điều đó với tôi sau tất cả những gì tôi đã làm cho bạn;...

Đây là tất cả những loại thông tin chúng ta đã nhận được trong thời thơ ấu đã bóp méo quan điểm của chúng ta về quá trình cảm xúc. Thay vì dùng những “tuyên bố bản thân” như: “Tôi cảm thấy thất vọng/ tức giận khi bạn __ hoặc khi xyz xảy ra.”

Cùng với sự giao tiếp tốt, là sự trung thực. Học cách nói bạn cảm thấy thế nào. Quanh co sẽ không giúp bạn hoặc mối quan hệ của bạn trong thời gian dài.

Không thể thiết lập ranh giới mà không thiết lập các hậu quả. Nếu như bạn thiết lập ranh giới trong một mối quan hệ, và bạn vẫn chưa đạt được đến điểm mà bạn sẵn sàng rời khỏi mối quan hệ đó thì không  nên nói rằng bạn sẽ rời đi. Không bao giờ nói rõ một cái gì đó mà bạn không sẵn sàng theo đuổi đến cùng. 

Thiết lập ranh giới và không thực thi chúng chỉ đưa cho người khác một cái cớ để tiếp tục những hành vi cũ. 

Ví dụ: “ Nếu như bạn gọi tôi bằng các biệt danh, tôi sẽ đối chất với bạn về mỗi hành vi của bạn và mọi lúc và sẽ chia sẻ cảm xúc của tôi với bạn. Tôi sẽ không tha thứ cho việc bạo hành bằng lời nói. Nếu như bạn tiếp tục hành vi này, tôi sẽ cân nhắc sự lựa chọn của tôi, bao gồm rời khỏi mối quan hệ này. Tôi không xứng đáng phải chịu như vậy và tôi sẽ không nhún nhường nữa.”

“Nếu như bạn tiếp tục phá vỡ kế hoạch của bạn với tôi bằng cách không xuất hiện hoặc gọi cho tôi vào phút cuối cùng để hủy bỏ, tôi sẽ đối chất với bạn về hành vi này và chia sẽ cảm xúc của tôi. Nếu hành vi này tiếp tục, tôi sẽ xem nó có nghĩa rằng bạn không tôn trọng tôi hay mối quan hệ này và tôi sẽ không liên hệ với bạn một tháng, cho đến khi cả hai chúng ta có thể đánh giá và tìm ra những mối quan tâm hàng đầu của cả hai. Nếu tôi chọn liên lạc lại với bạn, và hành vi này vẫn tiếp tục, thì chúng ta sẽ không còn trong bất kì loại quan hệ nào với nhau nữa.”

“Khi tôi hỏi bạn có chuyện gì, và bạn nói ‘không có gì’, nhưng sau đó đến đóng sầm cửa và đá vào tường, và trông như giận dữ, tôi cảm thấy tức giận và thất vọng rằng bạn từ chối nói chuyện rõ ràng với tôi như thể tôi có nghĩa vụ phải đọc suy nghĩ của bạn. Nếu có gì làm phiền bạn, tôi sẽ tin tưởng bạn để cho tôi biết sau khi bạn đã trải qua khoảng thời gian bình tĩnh bản thân. Nếu như bạn tiếp tục trừng phạt tôi bằng sự im lặng hoặc thất thường, tôi sẽ nói cho bạn biết tôi đã cảm thấy thế nào. Nếu hành vi này tiếp tục, tôi sẽ cân nhắc lựa chọn của tôi cho mối quan hệ này. Tôi không xứng đáng phải chịu như vậy và tôi sẽ không nhún nhường nữa.”

Thiết lập ranh giới không phải là lập ra các mối đe dọa. Đó là những sự lựa chọn mà họ có và đó là hậu quả đối với các quyết định sai lầm mà họ đã làm, cũng giống như những thứ chúng ta làm với những kỹ năng làm cha làm mẹ. Chúng ta không thể ở trong một mối quan hệ lành mạnh mà không có ranh giới thích hợp.

CÁCH GIẢI QUYẾT VỚI NHỮNG ĐỒNG NGHIỆP KHÓ ƯA

Thật không may khi chúng ta đều biết (hoặc từng tiếp xúc) với vài người ba hoa, người cục cằn, người biết tuốt và người hay cằn nhằn. Những người tiêu cực này thỉnh thoảng lại chính là những người mà chúng ta làm việc và sống cùng.

KẺ BA HOA dành phần lớn thời gian nói về những lỗi lầm của đồng nghiệp và thường hay kể lể với những người khác hơn là nói trực tiếp với đồng nghiệp, bởi vì họ thích khuấy lên những mưu mô, những tranh cãi và cả những bất đồng.

Nếu như bạn là nhân vật chính trong những câu chuyện của họ, điều này có thể gây một lượng lớn áp lực tới bạn. Nhớ kĩ rằng những cuộc hội thoại và lỗi lầm của bạn chính là lý lẽ của những người ba hoa. Cách tốt nhất đó chính là hạn chế tối thiểu sự phản ứng hoặc cuộc trò chuyện của bạn đối với họ và khiến cuộc hội thoại càng ngắn gọn càng tốt (đương nhiên là, đừng bao giờ truyền lại những vấn đề hoặc thông tin cá nhân của người nào khác). 

Nếu như vì một vài lí do mà sếp của bạn yêu cầu bạn giải thích một vài điều mà người ba hoa đã nói với sếp, đơn giản bạn chỉ cần nói rằng bạn không nhớ nó. Và sau đó bạn nên tự giải thích theo góc nhìn của chính bạn.

NGƯỜI CỤC CẰN là một người hay nổi nóng và càu nhàu suốt ngày. Có thể anh ta có hoàn cảnh riêng khiến anh ta cư xử theo kiểu này, hoặc chỉ đơn giản là anh ta đang bắt đầu trở nên thiếu kiên nhẫn, thô lỗ và khổ sở.

Giống như người ba hoa, bạn hãy hạn chế sự tương tác của bạn với người này, hoặc nếu có thể, hãy bỏ qua cái thái độ khó chịu của anh ta. (Tôi thường hay tự nói với bản thân "Anh ta hẳn đã có một ngày tồi tệ”). Một cách tiếp cận khác, nếu phù hợp, đó là hãy cố gắng làm dịu đi tình hình bằng sự hài hước,”Woao, tôi mừng là cậu không phải là một trong những kẻ nhận xét…”

Điểm mấu chốt chính là việc bạn không thể thay đổi người khác. Vậy nên, nếu một người cục cằn tấn công bạn, cách đáp trả tốt nhất là để anh ta nói và giả vờ như sự khó chịu của anh chả hề đụng chạm gì tới bạn. Cái chính là bạn không nên phản ứng quá nhạy cảm, mà thay vào đó hãy đáp trả một cách bình tĩnh. 

Một cách tốt để phản ứng đó là thay đổi những gì bạn nghe thấy bằng việc sử dụng ngôn ngữ hài hoà/trung lập hơn, “Nghe có vẻ như cậu không đồng tình với phương pháp tiếp cận của tôi là bởi…”. Khá nhiều lần, người cục cằn đơn giản chỉ muốn được lắng nghe, và cái cách sắp xếp lại sự phản ứng ấy có khi đã đủ để làm giảm nhẹ đi sự căng thẳng của tình huống.

Nếu không, bước tiếp theo lí tưởng nhất đó chính là tìm đến vài người mà bạn có thể cùng đồng tình: “Có vẻ như là chúng ta cùng đồng ý rằng mục tiêu là…”. Bạn sẽ cần để lựa chọn xem bạn có muốn theo luận điểm đấy với chính kiến riêng của bạn hay không. Nếu như bạn ở trước mặt mọi người, bạn chắc chắn sẽ muốn phản ứng lại bằng việc trực tiếp (và bình tĩnh) làm rõ vị trí của bạn đối với những người có mặt. “Tôi chọn phương pháp này là bởi..”. Nếu mọi người không ở quanh bạn và thuyết phục người cục cằn không mang lại lợi ích gì cả, thì tuyệt vời nhất chính là việc kết thúc cuộc hội thoại đơn giản bằng việc nói vài câu như. “Tôi nghĩ rằng chúng ta sẽ phải đồng ý để mà không đồng tình với điều này mà thôi”.

Điểm mấu chốt của việc đối phó với những người khó chịu là việc nhận ra bạn không thể thay đổi người khác.

NGƯỜI BIẾT TUỐT là một người mà luôn tự hào về lượng kiến thức rộng lớn của hàng loạt các lĩnh vực mà anh ta biết. Quả thực anh ta có thể rất thông minh, hoặc có lẽ chỉ là một kho thông tin vô dụng (hoặc thậm chí còn không chính xác).  Bất chấp chuyện đó, anh ta đã có một khoảng thời gian khó khăn khi tham gia những cuộc hội thoại mà không làm ra vẻ khoe khoang kiến thức hay  thể hiện.

Tôi đã tìm thấy cách tốt nhất để đối phó với những người biết tuốt là hãy đóng vai một người tò mò hay kém cỏi hơn họ. Tương tác với họ bằng việc hỏi “Như thế nào” hoặc “Cái gì”. Chạm vào sự hiểu biết rộng lớn của họ . Đó là một cách tiếp cận tốt bởi vì nó vuốt ve cái tôi của người biết tuốt và (khả năng) cho phép họ thay đổi quan điểm của chính họ khi đang giải thích một vài điều với bạn. (Tôi cố gắng tránh câu hỏi “Tại sao” bởi vì tôi thấy rằng họ thường coi câu hỏi đó là một sự thách thức).

Hãy nhớ cảm ơn người biết tuốt vì tất cả sự đóng góp của anh ta. Thường thì người biết tuốt cần sự tôn trọng đến tuyệt vọng, và nếu bạn cho anh ta một chút, có thể anh ta sẽ bớt có khuynh hướng làm việc thông qua nói phét và thu hút sự chú ý hơn.

Dĩ nhiên thì, tránh xa những người biết tuốt ra sẽ hữu dụng hơn cả, nhưng đôi khi điều này là không thể. Nếu cần thiết, hãy cân nhắc việc tìm đến một bên thứ ba trung lập – người mà sẵn sàng cư xử như một cầu nối giữa bạn và người biết tuốt; với  cách đấy may ra bạn sẽ không phải đối phó với anh ta trực tiếp nữa.

Cũng giống như người cục cằn, người CẰN NHẰN không bao giờ thấy hạnh phúc. Sự khác biệt là ở chỗ họ tìm thấy những việc cụ thể để lải nhải về nó. Người cằn nhằn thì lại thường hay nhìn vào mặt tiêu cực của mọi thứ – cái kiểu người nhìn vào cốc nước chứa ½ nước và nói rằng cốc nước đấy rỗng một nửa.  Hãy  thẳng thắn đối diện sự thật rằng, chúng ta đều lảm nhảm đi lảm nhảm lại vì ta cảm thấy tốt khi làm việc ấy.

Khi lũ trẻ nhà tôi cằn nhằn, tôi thường hay tạo ra một trò chơi dựa trên việc đó. Tôi làm quá những gì chúng nói và vẽ lại một bức tranh siêu u ám. “Chúa ơi, các con chả có thứ gì để làm cả. Chả có sách gì để đọc, chả có bạn bè để mà chơi, cũng chả có đồ chơi hay trò chơi trong tầng hầm. Thậm chí còn chả có một cái sân sau để mà chạy xung quanh, chẳng có thú chơi thủ công nào, ôi, con thật sự KHÔNG HỀ CÓ thứ gì để làm cả. Có thể con sẽ thích làm một số việc nhà hoặc làm thêm nhiều bài tập về nhà hơn nữa chẳng hạn.” 

Thường thì, chúng sẽ cười và tự nhận ra sự vô nghĩa của việc lải nhải

Tôi sử dụng một chế độ thưởng sao đối với lũ trẻ nhà tôi. Nếu chúng lải nhải, tôi sẽ lấy đi của chúng một sao; và nếu chúng làm việc nhà mà không than phiền chút nào hoặc tự giác làm, tôi sẽ cho chúng một sao. Sau đó thì chúng thu thập các ngôi sao để kiếm phần thưởng – càng nhiều sao thì giải thưởng càng lớn hơn. (Tôi giữ hộp bánh kẹo thập cẩm như những phần thưởng).

Một cách tiếp cận khác nữa đối với người than phiền là chỉ đơn giản phớt lờ mọi thứ. Nếu người lải nhải không nhận được sự chú ý, thường thì sự than phiền sẽ biến mất.

Thỉnh thoảng thì, một vài người than phiền vì đấy là cái cách mà họ đòi hỏi sự ủng hộ. Trong trường hợp này thì lắng nghe họ và đề nghị sự đồng cảm sẽ giải quyết được nhiều hơn. Nhưng quan trọng nhất đó là hãy hướng dẫn họ hành động để giải quyết vấn đề. 

Thỉnh thoảng, khi lũ trẻ nhà tôi xuống ăn sáng mà chúng vẫn mặc bộ đồ ngủ và rồi than thở rằng “Con lạnh quá”, phản ứng của tôi sẽ là, “Ừ đúng rồi, bố có thể thấy là các con rất lạnh. Nó sẽ càng lạnh hơn khi các con xuống đây đấy. Thế thì các con định giải quyết vấn đề này kiểu gì đây?”. 

Sau đó chúng sẽ mỉm cười và chạy lên tầng để lấy áo khoác của chúng.

Vậy đó, trên đây là những mẹo nhanh chóng để đối phó với những người ba hoa, cục cằn, biết tuốt và hay cằn nhằn.

Chúc các bạn thành công!

SỰ THỜ Ơ CỦA ĐÁM ĐÔNG

 “Hiệu ứng nguời qua đường” (Bystander Effect) trong tâm lý học xã hội, hiện tuợng này là phần lớn nguyên nhân góp phần giải thích vì sao lại có những nguời “lạnh lùng” đến thế!

SỰ THỜ Ơ CỦA ĐÁM ĐÔNG

Theo Latane and Darley, có 5 đặc trưng của một tình huống khẩn cấp có thể ảnh hưởng đến người qua đường:

1.      Tình huống có liên quan đến tổn thương vật lý;

2.      Tình huống khác lạ so với thông thường;

3.      Phản ứng trong trường hợp khẩn cấp khác biệt tùy theo tình huống;

4.      Tình huống không thể dự đoán , hoặc mong đợi từ trước;

5.      Tình huống đòi hỏi phản ứng tức thời.

Dựa theo 5 đặc trưng này, người qua đường sẽ trải qua quá trình nhận thức và hành vi như sau:

1.      Chú ý có chuyện gì đó xảy ra;

2.      Lý giải tình huống dưới dạng khẩn cấp;

3.      Mức độ trách nhiệm họ cảm nhận được;

4.      Hình thức giúp đỡ;

5.      Chọn lựa hành động giúp đỡ.

Một trong những bước đầu tiên khiến một nguời quyết định mình có nên giúp đỡ người khác hay không chính là người đó phải nhận thức được rằng có người đang cần giúp đỡ. Để làm được điều này, người qua đường ấy phải nhận ra mình đang chứng kiến một trường hợp khẩn cấp. 

Do đó, một trong những nguyên nhân chính khiến một người thờ ơ là họ không nhận thức được rằng họ đang chứng kiến một tội ác đang diễn ra. 

Khi chúng ta ở trong một tình huống nhập nhằng mơ hồ và chúng ta không chắc rằng đó có phải là trường hợp khẩn cấp cần giúp đỡ hay không, chúng ta thường quan sát những người khác, xem coi họ phản ứng như thế nào. Chúng ta cho rằng những người khác có thể biết điều gì đó mà chúng ta không biết, thế nên chúng ta đánh giá hành động của họ trước rồi mới quyết định xem mình sẽ phản ứng như thế nào. 

Nếu họ ứng xử như thể đó là tình huống khẩn cấp, nguy hiểm thì chúng ta cũng sẽ phản ứng như thế. Nhưng nếu những người xung quanh tỏ vẻ bình tĩnh thì chúng ta không thể nhận thức được mức độ nặng nhẹ của tình huống dẫn đến sự thờ ơ. 

Ví dụ như bạn đi đến hồ bơi công cộng và bạn nhìn thấy một em bé vẫy vùng trong nước. Bản năng đầu tiên của bạn sẽ là nhìn xung quanh xem thử mọi người phản ứng như thế nào. Nếu những người đó hoảng hốt và kêu cứu thì bạn có thể kết luận rằng đứa trẻ đang ngộp nước và nhảy xuống cứu. Nhưng nếu những người khác lờ đi em bé hoặc cười cợt thì bạn có thể nghĩ rằng đứa trẻ ấy chỉ đang giỡn mà thôi. 

Để tránh trường hợp mình nhìn như kẻ ngốc, bạn có thể sẽ quan sát một hồi và cuối cùng có thể bỏ qua cơ hội để cứu sống em bé. Đây là cách tiếp cận tình huống thông thường nhất và hầu hết, nó ngăn cản chúng ta làm ra những hành động gọi là ngu trong mắt người khác. 

Nhưng vấn đề ở đây, xu hướng nhìn người khác để xác định xem mình sẽ hành xử như thế nào có thể trở thành kiến ảnh hưởng một hiện tượng gọi là sự thờ ơ của đám đông. Hiện tượng này được mô tả trong tình huống phần lớn cá nhân trong một nhóm tin một hướng, nhưng lại cho rằng những người còn lại tin điều ngược lại. 

Tâm lý hướng theo số đông này một phần ngăn cản họ giúp đỡ người bị nạn vì họ không muốn trở nên “khác người”. Sự tuân theo số đông này càng mạnh bản thân họ cảm thấy không an toàn không có khả năng làm trái với nhóm. 

Nền văn hóa khác nhau có ảnh hưởng tới khả năng chú ý sự việc xung quanh của một người. Ở các nước phương Tây, họ cho rằng rất bất lịch sự nếu một người cứ ngó nghiêng dáo dác, nhất là khi người đó đang đi chung với bạn bè, vì họ cho rằng người đó vô duyên và không tôn trọng người khác. 

Kết quả là những người qua đường chỉ chú trọng vào bản thân họ khi đang đi giữa đám đông. 

Bây giờ chúng ta đã nhận ra nguyên nhân đầu tiên mà mọi người thờ ơ là họ không nhận thức được bản thân họ đang chứng kiến tội ác, vậy chúng ta nên dùng thông tin này theo cách nào có lợi cho chúng ta? 

Điều đầu tiên, nếu bạn nghĩ bạn đang chứng kiến một tình huống mập mờ thì cố gắng đừng nhìn phản ứng của người xung quanh và làm theo những gì bạn tin tưởng. Nếu bạn nghĩ có thể người đó cần sự giúp đỡ thì hãy hành động. 

Trường hợp tệ nhất? Bạn chỉ làm mình xấu hổ trong vài phút, tỷ lệ bạn gặp lại những người chứng kiến hành động đó gần như số 0. 

Trường hợp tốt nhất, bạn cứu sống được một mạng người. 

Thứ nhì, nếu bạn xui xẻo là nạn nhân của vụ gì đó và cần sự giúp đỡ, bạn phải làm cho những người xung quanh biết rằng đây là trường hợp khẩn cấp.

SỰ KHUẾCH TÁN TRÁCH NHIỆM

Darley và Latane xác định mức độ trách nhiệm mà người qua đường cảm nhận phụ thuộc vào ba thứ sau đây:

1.      Người đó có đáng giúp hay không?

2.      Khả năng giúp đỡ của người qua đường;

3.      Mối quan hệ giữa người qua đường và nạn nhân.

Khi có nhiều người cùng nghe một lời giúp đỡ thì trách nhiệm đáp ứng lời giúp đỡ đó không còn tập trung vào một cá nhân nhất định nào nữa mà được chia ra cho những người khác. Họ cảm thấy không nhất định phải là họ đi giúp nạn nhân, có rất nhiều người ở đây, sẽ có người giúp đỡ.

Trong trường hợp bạn là người duy nhất chứng kiến thì bạn sẽ cảm thấy mình có trách nhiệm giúp đỡ 100% đè nặng lên vai. Nhưng nếu có năm người chứng kiến thì trách nhiệm ấy chỉ còn 20%. Tùy theo tình huống, người qua đường có thể cho rằng những người khác giúp tốt hơn họ, nhất là với sự có mặt của bác sĩ, cảnh sát thì sự can thiệp của họ trở nên không cần thiết. Họ cũng lo sợ nạn nhân không cần sự giúp đỡ của họ, hoặc vướng vào vòng lao lý chỉ vì giúp đỡ.

Vậy thì giống như câu hỏi bên trên, bạn nên dùng thông tin này theo cách nào có lợi? 

Thứ nhất, nếu bạn chứng kiến ai đó gặp nạn với nhiều người xung quanh, nhận ra rằng bản năng đầu tiên của bạn sẽ là chối bỏ trách nhiệm giúp đỡ. Việc bạn nhận ra được bản năng nó có thể giúp bạn thoát khỏi thành kiến về việc khuếch tán trách nhiệm và hiểu rằng mỗi người đều có 100% trách nhiệm giúp đỡ người gặp nạn. 

Thứ nhì, nếu bạn là nạn nhân và cần sự giúp đỡ, bạn cần phải làm một trong những người chứng kiến đó cảm thấy họ có trách nhiệm với sự an toàn của bạn. Khi chúng ta cần sự giúp đỡ, và có đám đông đang quan sát, chúng ta thường cầu cứu với những ai đang nghe ngóng, nghĩ rằng sẽ có ít nhất một người chịu đứng ra giúp đỡ. 

Nhưng những thầy dạy tự vệ khuyên rằng thay vào đó, bạn nên chọn một người trong đám đông đó, nhìn chăm chú vào mắt người đó, bằng sự chân thành nhất có thể, và nói với anh/ cô ta rằng bạn cần sự giúp đỡ. 

Bằng việc cầu cứu cá nhân đặc biệt nào đó, bạn có thể làm người đó đột nhiên cảm thấy họ hoàn toàn có trách nhiệm cho sự an toàn của bạn, và làm tăng khả năng họ sẽ giúp đỡ bạn. Phương thức này cũng có thể dùng nếu bạn muốn ai đó cùng giúp đỡ nạn nhân. Chỉ vào người nào đó và kêu anh/ cô ta đến giúp người gặp nạn, chỉ vào người khác và kêu họ gọi 911. Đưa ra những chỉ thị chi tiết và đặc thù để chống lại sự khuếch tán của trách nhiệm.

Gọi mùa

Gọi mùa

Lâm li nhìn lá lìa cành

Nhật nguyệt tan vỡ hóa thành hồn hoa

Hạ đi, phượng bỗng vỡ òa!

Ơi con ve khóc, nhạt nhòa phố xưa

Ta còn mải kiếp phiêu du

Nhớ ai tóc vướng lá thu dịu dàng

Nhà dài hoa lá chớm vàng

Ngươi có buồn khi ngỡ ngàng thức giấc

Lắm khi tàn đêm tất bật

Đó đây sương phủ, lá bay ngập lòng.

-Nhật Hạ-

Nàng tiên Blouse

Nàng tiên Blouse

Mỗi ngày ta chọn một niềm vui

Mấy đêm nay ta trằn trọc thao thức

Và cũng có đôi lần ngờ vực

Không biết thật hay ảo

Ngay cả trong mơ cũng không thấy

Người con gái nào đẹp như em

Vừa dịu dàng, vừa nết na thùy mị

Lại giỏi giang với nghề bác sĩ

Tâm hồn em trong trắng dịu hiền

Em như một nàng tiên

Ru ta giấc ngọt lành

Ta thấy tâm hồn mình đẹp như một bức tranh

Từ ngày biết em ta thành người tốt

Biết yêu mình, yêu mọi người và yêu cả cỏ cây

Có em trong cõi đời này

Ru ta qua những đắng cay cuộc đời

Bé yêu ơi, hãy cười lên em nhé!

Chân trời xa mây trắng phủ bâng khuâng.

- Nhật Hạ-

Dặn nhau...

Dặn nhau…

Dặn nhau gắng vui người nhé!

Đừng buồn sẽ có một người đau

Ta biết rồi!

Em ơi đừng lo nhé!

Chỉ là làn gió thu thổi khe khẽ

Rất nhẹ thôi!

Mau thoáng tràn qua tim

Hãy tin ta nhé!

Hãy mạnh khỏe và sống luôn vui vẻ

Vì người,…Hắn sẽ làm tất cả

Không uổng phí những gì của đôi ta

Vững lòng thêm chút nữa

Đừng để một người đau …

Nhớ thương nhau xin hãy

Vì nhau sống đẹp hơn

Duyên trần chờ lai kiếp...

Giữ sâu tận đáy lòng

Nơi cửa thiền tôi mong

Trông theo ai từng giờ

Xin người hãy luôn nhớ…

Đừng để một người đau!!!

-Nhật Hạ-